Rất nhiều người lớn từng học tiếng Anh theo cách bắt đầu từ ngữ pháp. Chúng ta học các thì, học cấu trúc câu, làm bài tập chia động từ rồi mới được luyện nói. Vì vậy, khi con bắt đầu học tiếng Anh, nhiều phụ huynh cũng tin rằng muốn giao tiếp tốt thì trước hết phải học thật chắc ngữ pháp.
Nhưng đó có phải là cách trẻ em tự nhiên học một ngôn ngữ?
Tình huống
Sau vài tháng học tiếng Anh, con có thể hiểu những câu chuyện đơn giản, hát theo một số bài hát và trả lời những câu hỏi quen thuộc.
Thế nhưng khi thấy con chưa biết chia thì hay chưa sử dụng đúng cấu trúc câu, nhiều ba mẹ bắt đầu lo lắng.
“Con nói như vậy có đúng ngữ pháp không?”
“Có nên cho con học thêm ngữ pháp từ bây giờ không?”
Ở chiều ngược lại, cũng có những bạn nhỏ làm rất tốt các bài tập ngữ pháp trên giấy nhưng lại lúng túng khi phải trả lời một câu hỏi đơn giản bằng tiếng Anh.
Điều đó khiến nhiều phụ huynh đặt ra một câu hỏi:
Liệu ngữ pháp có phải là nền tảng đầu tiên để trẻ giao tiếp?
Sau bài viết này, ba mẹ sẽ hiểu
- Vai trò thực sự của ngữ pháp trong việc học ngoại ngữ.
- Vì sao trẻ có thể hiểu và nói trước khi biết các quy tắc ngữ pháp.
- Điều gì giúp trẻ hình thành khả năng giao tiếp tự nhiên.
- Khi nào nên bắt đầu học ngữ pháp một cách bài bản.
Vì sao nhiều người tin điều này?
Có một lý do rất đơn giản.
Phần lớn chúng ta đều được học tiếng Anh theo cách này.
Ở trường, bài học thường bắt đầu bằng một cấu trúc ngữ pháp mới. Sau đó là các bài tập điền từ, chia động từ hoặc viết lại câu. Điểm số cũng chủ yếu được đánh giá dựa trên mức độ chính xác của ngữ pháp.
Dần dần, chúng ta hình thành một suy nghĩ quen thuộc:
Muốn nói đúng thì trước hết phải học thật chắc ngữ pháp.
Cách học này có thể giúp người học hiểu cách một câu được hình thành. Tuy nhiên, hiểu quy tắc và sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp là hai việc không hoàn toàn giống nhau.
Điều khoa học nói gì?
Hãy thử nghĩ về cách một đứa trẻ học tiếng Việt.
Trước khi biết thế nào là danh từ, động từ hay trạng từ, trẻ đã có thể nói:
“Con muốn uống nước.”
“Mẹ ơi, con đói.”
“Con đi chơi nhé.”
Không ai dạy trẻ quy tắc ngữ pháp trước khi trẻ nói những câu ấy.
Các em học bằng cách lắng nghe người lớn mỗi ngày, dần hiểu ý nghĩa của những gì mình nghe và tự hình thành cảm giác về cách sử dụng ngôn ngữ.
Việc học tiếng Anh cũng diễn ra theo nguyên lý tương tự.
Trẻ cần được nghe đủ nhiều để nhận ra những mẫu câu quen thuộc. Sau nhiều lần tiếp xúc, các em sẽ dần sử dụng chúng một cách tự nhiên, ngay cả khi chưa thể giải thích vì sao mình nói như vậy.
Điều này không có nghĩa ngữ pháp không quan trọng. Ngữ pháp rất quan trọng, nhưng nó giúp trẻ hiểu và hoàn thiện ngôn ngữ, chứ không phải tạo ra ngôn ngữ ngay từ đầu.
Một ví dụ minh họa
Hãy tưởng tượng có hai bạn nhỏ.
Bạn Minh dành phần lớn thời gian để học các quy tắc ngữ pháp. Minh biết khi nào dùng thì hiện tại đơn, khi nào dùng thì hiện tại tiếp diễn và có thể làm rất tốt các bài tập trong sách.
Bạn An dành nhiều thời gian hơn để nghe truyện, tham gia các cuộc hội thoại đơn giản và thường xuyên gặp lại những mẫu câu quen thuộc trong nhiều tình huống khác nhau.
Một ngày, cả hai cùng được hỏi:
“What did you do this morning?”
Minh nhớ lại các quy tắc ngữ pháp trước khi trả lời. An nhớ đến những mẫu câu mình đã nghe và sử dụng nhiều lần rồi trả lời một cách tự nhiên.
Điều thú vị là cả hai đều có thể đưa ra câu trả lời đúng. Nhưng cách bộ não hoạt động lại hoàn toàn khác nhau.
Một bên phải nghĩ về quy tắc. Bên còn lại dựa vào cảm giác ngôn ngữ đã được hình thành qua quá trình tiếp xúc. Trong giao tiếp hằng ngày, khả năng phản xạ tự nhiên thường quan trọng hơn việc nhớ từng quy tắc.
Góc nhìn đúng hơn
Ngữ pháp không phải là “kẻ cản đường” của việc học tiếng Anh.
Ngược lại, ngữ pháp là một công cụ rất hữu ích.
Vấn đề không nằm ở việc có nên học ngữ pháp hay không, mà là học vào thời điểm nào và bằng cách nào.
Nếu trẻ chưa có đủ vốn nghe và chưa quen với cách ngôn ngữ được sử dụng trong thực tế, việc học quá nhiều quy tắc có thể khiến các em cảm thấy tiếng Anh là một môn học phải ghi nhớ, thay vì một công cụ để giao tiếp.
Khi trẻ đã tích lũy được nhiều trải nghiệm ngôn ngữ, việc học ngữ pháp sẽ trở nên dễ hiểu hơn vì các quy tắc lúc đó gắn với những mẫu câu mà trẻ đã quen thuộc.
Góc khoa học
Các nghiên cứu về tiếp thu ngôn ngữ phân biệt khá rõ giữa kiến thức ngôn ngữ có ý thức và khả năng sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên.
Việc học quy tắc ngữ pháp giúp người học phân tích và chỉnh sửa câu nói khi có thời gian suy nghĩ. Trong khi đó, giao tiếp hằng ngày lại phụ thuộc nhiều vào khả năng truy xuất ngôn ngữ một cách nhanh chóng và gần như tự động.
Khả năng này được hình thành chủ yếu thông qua quá trình tiếp xúc lặp đi lặp lại với những mẫu câu có ý nghĩa trong các ngữ cảnh thực tế.
Đó là lý do nhiều chuyên gia khuyến nghị trẻ nhỏ nên được ưu tiên nghe, hiểu và sử dụng ngôn ngữ trước khi đi sâu vào các quy tắc ngữ pháp.
Kids World áp dụng điều này như thế nào?
Tại Kids World, trẻ không bắt đầu một Adventure bằng việc học cấu trúc câu hay ghi nhớ các thì.
Các em bắt đầu bằng một câu chuyện.
Trong suốt cuộc phiêu lưu, những mẫu câu quan trọng xuất hiện nhiều lần qua lời thoại của các nhân vật, các hoạt động và những tình huống khác nhau.
Trẻ dần hiểu cách những mẫu câu ấy được sử dụng trước khi được khuyến khích nói theo và sử dụng trong các hoạt động giao tiếp.
Khi đã có đủ trải nghiệm với ngôn ngữ, việc tìm hiểu các quy tắc sẽ trở nên nhẹ nhàng và tự nhiên hơn rất nhiều.
Ba mẹ có thể làm gì hôm nay?
Nếu con mới bắt đầu học tiếng Anh, ba mẹ không cần quá lo lắng khi con chưa sử dụng đúng mọi cấu trúc câu.
Thay vào đó, hãy giúp con có thêm cơ hội nghe và hiểu tiếng Anh mỗi ngày thông qua những câu chuyện, bài hát hoặc các cuộc hội thoại phù hợp với độ tuổi.
Khi con nói, hãy ưu tiên lắng nghe điều con muốn diễn đạt thay vì sửa từng lỗi ngữ pháp nhỏ. Việc được tự tin sử dụng ngôn ngữ sẽ tạo nền tảng để trẻ tiếp tục học hỏi và hoàn thiện sau này.
Ngữ pháp vẫn sẽ xuất hiện trong hành trình học của con, nhưng nên xuất hiện vào thời điểm trẻ đã sẵn sàng tiếp nhận và hiểu ý nghĩa của những quy tắc đó.
Nếu ba mẹ chỉ nhớ một điều…
Ngữ pháp giúp trẻ nói chính xác hơn, nhưng chính việc lắng nghe, thấu hiểu và sử dụng ngôn ngữ mỗi ngày mới giúp trẻ hình thành khả năng giao tiếp tự nhiên.
Tổng kết
Ngữ pháp là một phần quan trọng của ngôn ngữ, nhưng không phải là điểm khởi đầu duy nhất để trẻ học giao tiếp.
Cũng giống như khi học tiếng mẹ đẻ, trẻ cần có thời gian để lắng nghe, quan sát và tích lũy những trải nghiệm ngôn ngữ trước khi hiểu các quy tắc đứng sau chúng.
Khi nền tảng ấy được xây dựng đủ vững, việc học ngữ pháp sẽ không còn là ghi nhớ những công thức khô khan, mà trở thành cách giúp trẻ hiểu rõ hơn về ngôn ngữ mà mình đã và đang sử dụng.
Đọc tiếp
Bài 5: Học online không hiệu quả bằng học trực tiếp?
Nhiều phụ huynh vẫn cho rằng học trực tiếp luôn mang lại kết quả tốt hơn học online. Nhưng liệu hiệu quả của việc học phụ thuộc vào hình thức học, hay phụ thuộc vào cách trẻ được học và được đồng hành?
